ตาแก่ลุกมาจากเก้าอี้สบายของแกเมื่อเห็นเด็กหญิงตัวน้อยเดินเข้ามา แกรับมือเด็กไปจากแม่ จูงไปยังม้าไม้หมุนซึ่งแกะสลักและทาสีอย่างสวยงามา เด็กหญิงที่น่ารักคนนั้นถูกอุ้มวางลงนบอานแล้วรัดไว้ด้วยเข็มขัดหนังเก่าคร่ำคร่า เธอได้รับทวนโลหะอันเล็กเพื่อใช้ในการแทงและเกี่ยวห่วงไม้วงแหวนที่แขวนอยู่บนราวทุกคราวเมื่อม้าหมุนมาถึงตรงนั้น แล้วตาแก่ก็เดินไปสับสวิตช์ไฟฟ้าปล่อยให้ม้าหมุนไปเป็นวงกลมรอบแกนกลาง ม้าหมุนอันนี้ถูกสร้างมาตั้งสองร้อยกว่าปีมาแล้วในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 16 และถูกตั้งซ่อนเอาไว้ในสวนป่าของพระราชวังแวร์ซายส์แห่งนี้

ผมชอบเดินเล่นในสวนป่าของแวร์ซายส์ยามฤดูใบไม้ผลิเพราะมันเขียวครึ้มและร่มรื่นดี ขณะเดินไปผมก็สร้างจินตนาการว่า ตามสุมทุมพุ่มไม้เหล่านี้นี่แหละที่บรรดานักดนตรีจะตั้งวงบรรเลงเพลงเบาๆ กลายเป็นเสียงเพลงแห่งป่าที่ล่องลอยไปให้ความรื่นรมย์แก่บรรดาแขกของกษัตริย์หลุยส์ที่ 14 ยามที่มีงานหลวงพระราชทานเลี้ยงรับรอง หรือในยามปกติ เมื่อถึงเวลากลางคืนก็จะมีคนยามสวมหน้ากากยืนถือคบไฟที่ทำจากไขสัตว์จำนวนนับร้อยๆ อัน ส่องให้ป่านี้สว่างไสวดุจเวลากลางวัน เพราะความสว่างนี้เปรียบเสมือนกับรัศมีของสุริยเทพ ซึ่งหมายถึงองค์กษัตริย์หลุยส์ที่ 14 นั่นเอง

เมื่อผมมายืนตรงสระน้ำพุใหญ่ซึ่งมีรูปพระอาทิตย์ทรงชักรถม้าขึ้นมาจากผิวน้ำ รอบๆ รถม้ามีเทวดาและบริวารเป่าแตรป่าวประกาศการเดินทางมาถึงของพระอาทิตย์ในยามอรุณรุ่ง อันเป็นวารที่แสงสว่างและความอบอุ่นเข้ามาแทนที่ความมืดและความหนาวเย็นของกลางคืน

หากจะมองตามสายตาของเทพอพอลโลหรือสุริยเทพไปข้างหน้าตามแนวถนนทางเท้าที่กว้างใหญ่อันแบ่งป่าออกเป็นสองส่วน ก็จะไปสุดสายตาที่ตัวพระราชวังและห้องบรรทมของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 อดีตกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ของฝรั่งเศสพอดี

กษัตริย์พระองค์นี้ครองราชย์นานถึง 45 ปี ซึ่งอาจจะถือได้ว่ายาวนานที่สุดในบรรดากษัตรืย์ทั้งหลายที่เคยครองราชย์มา ในยุคสมัยของพระองค์อาจถือได้ว่าเป็นยุคสมัยที่รุ่งเรืองที่สุดในทุกด้าน ยกเว้นทางด้านเศรษฐกิจ

ทรงเป็นกษัตริย์ที่ถือว่ามีอำนาจมากที่สุดจนถึงกับมีผู้เปรียบพระองค์ว่า “...ราชบัลลังก์นั้นมิใช่เป็นของมนุษย์ปุถุชนธรรมดา หากแต่เป็นบัลลังก์ที่ประทับขององค์พระผู้เป็นเจ้าโดยตรง...” เพราะพระองค์เป็นผู้ที่ได้อ้างถึงเทวสิทธิ์ของราชาเป็นพระองค์แรก และกษัตริย์พระองค์นี้แหละที่ได้กล่าววาจาอมตะว่า “เราคือรัฐ”

ตัวพระราชวังแวร์ซายส์นั้นถูกสร้างในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 โดยสถาปนิกมีชื่อหลายคน งานก่อสร้างนี้เป็นงานใหญ่มหึมาเพราะสถานที่เป็นที่ลุ่มน้ำขังเต็มไปด้วยไข้ป่า สภาพท้องที่จึงถูกปรับระดับให้เสมอกันเพื่อวางตัวอาคารและส่วนที่เป็นสวนไม้ประดับ สวนป่า ตลอดจนสระน้ำพุจำนวนมากมายจะอยู่ลดหลั่นกันลงไปทางด้านหลังของอาคาร ในระหว่างงานก่อสร้างนี้ ตามบันทึกระบุว่ามีคนตายด้วยไข้ป่านับจำนวนเป็นพันๆ คน

เมื่อสร้างเสร็จ กษัตริย์ที่ 14 ก็ทรงโปรดย้ายไปประทับที่นี่ตลอดปลายรัชสมัยของพระองค์ (1682) เพราะพระราชวังปาเลส์โรยาลในปารีสทำให้พระองค์นึกถึงเหตุการณ์ร้ายเมื่อคราวสงครามกลางเมืองในฝรั่งเศส (1649-53) ซึ่งพวกฝูงชนได้เคยบุกเข้าจนถึงห้องบรรทมทีเดียว การย้ายราชสำนักไปที่แวร์ซายส์จึงถือเป็นเรื่องใหญ่ เพราะเท่ากับเป็นการย้ายข้าราชบริพารไปด้วยเกือบทั้งหมด และข้าราชบริพารนับร้อยๆ คนนี้ก็จะต้องมีคนรองรับอีกจำนวนนับหมื่นคน คนเหล่านี้จะอาศัยอยู่ในหมู่บ้าน เรือนที่ปลูกอยู่บริเวณหน้าพระราชวัง ฉะนั้น แวร์ซายส์จึงไม่ใช่พระราชวังเท่านั้น แต่คือเมืองเกิดใหม่ทั้งเมือง

ตัวพระราชวังแวร์ซายส์บ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงทางศิลปวัฒนธรรมของฝรั่งเศสทั้งหมด วิธีคิดเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมเก่ากำลังเสื่อมสลายไป เปิดทางให้สถาปัตยกรรมแบบใหม่ซึ่งได้รับอิทธิพลสกุลช่างอิตาเลียนเข้ามาแทนที่ ลักษณะการใช้เสากลมปลายประดับด้วยช่อใบอาคันธุส (คอรินเธี่ยน) โดมหน้าจั่วสามเหลี่ยม และการใช้ฟาซาดแบบกรีกโรมัน ช่วยทำให้แวร์ซายส์ดูสง่างามและแปลกตาไปจากเดิม (ความนิยมนี้มักเป็นที่นิยมอย่างสูงในบรรดาพวก “รวยใหม่” ทั่วโลก รวมทั้งชาวกรุงเทพฯด้วย)

ส่วนจิตรกรรมก็เริ่มคลี่คลายจากช่างสกุลเดิม (เช่น ภาพวาดที่แสดงถึงชีวิตแบบชาวนาของพี่น้องเลอ แน็ง) ก็กลายมาเป็นเรื่องราวที่โรแมนติก (อย่างเช่น ภาพตามเทพปกรณัมกรีก-โรมันของโคล้ด ลอแร็ง หรือนิโกลาส์ ปุสแซ็ง) การเปลี่ยนทางวัฒนธรรมนี้ จริงๆ แล้วมีไปเสียทุกด้านมากกว่าที่ยกตัวอย่างมาข้างต้นนี้

กิจวัตรประจำวันของกษัตริย์และข้าราชบริพารประจำวังแวร์ซายส์นี้บ่งบอกถึงความละเอียดอ่อนทางวัฒนธรรมและบ่งบอกถึงความหรูหราเกินจริงด้วยในขณะเดียวกัน

ห้องที่มีชื่อเสียงมากห้องหนึ่งของพระราชวังแห่งนี้คือห้องท้องพระโรงกระจก ซึ่งเพดานวาดเป็นภาพเกี่ยวกับเทพปกรณัมกรีกด้วยฝีมือของเลอบรุน ประดับโคมระย้าแก้วเจียระไนและกรุผนังด้วยกระจกอย่างดี ซึ่งเมื่อแสงอาทิตย์ส่งผ่านกระจกใสของบานประตูเข้ามา แสงก็จะสะท้อนกลับไปกลับมาจนห้องสว่างไสว แลเห็นองค์กษัตริย์และข้าราชบริพารซึ่งใช้ชีวิตอย่างรื่นรมย์ภายในห้องนั้น ห้องซึ่งสะท้อนภาพของความสุขอันเกิดจากการได้เห็นแต่ตัวเอง

ท้องพระโรงนี้เคยใช้ประกอบการรื่นเริงใหญ่บ่อยๆ ที่ฟู่ฟ่าสุดขีดก็เห็นจะเป็นงานแฟนซีสวมหน้ากากในปี 1745 ซึ่งจัดโดยมาดามเดอปอมปาดัวร์ สนมคนโปรดของพระเจ้าหลุยส์ที่ 15 เธอเป็นผู้ซึ่งชื่นชมในความงามของศิลปะทุกแขนง ไม่ว่าจะเป็นเครื่องเพชร เฟอร์นิเจอร์ พรมประดับผนัง ดนตรีและภาพวาด หากแต่รสนิยมในความงามของเธอนั้นฟู่ฟ่าเกินจริงจนดูรกรุงรังไปหมด

ฉะนั้นแวร์ซายส์จึงไม่ใช่แค่ชื่อของสถานที่หรอตัวอาคารของพระราชวังเท่านั้น แต่แวร์ซายส์หมายถึงทุกสิ่งทุกอย่างที่บังเกิดขึ้นที่นี่ตั้งแต่สมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 เรื่อยมาจนถึงปฏิวัติฝรั่งเศส ทั้งความรุ่งเรืองของราชสำนัก ความมั่งคั่งทางศิลปวัฒนธรรม แต่ในขณะเดียวกันก็หมายถึงความฟุ้งเฟ้อที่เหินห่างไปจากความยากจนของคนทั้งหลาย และความเหลวแหลกในหมู่คนชั้นสูงขณะนั้นด้วย

การได้เดินทอดน่องช้าๆ ในสวนป่าของแวร์ซายส์ในฤดูร้อนนี้ทำให้ผมสบายใจและนึกถึงเรื่องราวต่างๆ มากมาย รวมทั้งนึกถึงนิยายของอเลกซองด์ร ดูมาส์ เรื่องสามทหารเสือด้วย นิยายเรื่องนี้เดินเรื่องราวอันสนุกสนานตื่นเต้นอิงไปกับประวัติศาสตร์การเมืองของฝรั่งเศสในสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 และต้นรัชสมัยหลุยส์ที่ 14 กษัตริย์ผู้ซึ่งต่อไปจะได้สร้างพระราชวังแห่งนี้

สามทหารเสือของดูมาส์นี้ถูกนำมาดัดแปลงเป็นการ์ตูน สร้างเป็นละครและหนัง ซึ่งเฉพาะที่เป็นหนังนั้นมีด้วยกันถึงสิบกว่าตอนแน่ะครับ สามทหารเสือตอนที่ผมดูเป็นครั้งแรก คือตอนที่มียีน เคลลี่แสดงเป็นดาตาญัง ทหารเสือคนที่สี่ เด็กหนุ่มผู้ซึ่งเดินทางมากาสโกนีเพื่อมาสมทบกับอรามิส (นักดาบเจ้าสำราญ) อาโธส (นักดาบตัวใหญ่ มุทะลุ และชอบดื่ม) และปอร์โธส เพื่อรับใช้พระราชินีแอนน์แห่งออสเตรีย ราชินีของกษัตริย์หลุยส์ที่ 13 แม่ของหลุยส์ที่ 14 ชู้รักของดุ๊กแห่งบั๊กกิ้งแฮมและของคาร์ดินัลมาซาแร็งในท้ายที่สุด

ลานา เทอร์เนอร์แสดงเป็นเลดี้ เดอ วินเทอร์ สตรีผู้ชั่วร้านย เธอเคยเป็นภรรยาของอาโธส เป็นสายลับของคาร์ดินัลเชลิเออ (วินเซนต์ ไพรซ์) และเป็นผู้ฆ่ากองสตังซ์ (จูน อลิสัน) ภรรยาของดาตาญัง ส่วนควีนแอนน์นั้นนำแสดงโดยแองเจลล่า แลนสเบอรี่ หนังเรื่องนี้ถูกสร้างเมื่อปี 1948 สามปีหลังสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง กำกับการแสดงโดยจอร์จ ซิดนี่ย์

สามทหารเสือตอนนี้ผมถือเป็นแม่บทในการดูตอนอื่นๆ ต่อมา เรื่องจับความตั้งแต่ดาตาญังเด็กหนุ่มบ้านนอกเดินทางเข้าปารีสเพื่อเป็นทหารเสือของพระราชินี แล้วก็ได้เป็นสมใจ โดยมีสหายอีกสามคนคือ อรามิส อาโธส และปอร์โธส ทั้งหมดสาบานว่าจะไม่แยกจากกันดังคำขวัญที่เขาชอบพูดว่า “วัน ฟอร์ ออล แอนด์ ออล ฟอร์ วัน” (ดูเหมือนคำขวัญนี้เหมาเจ๋อตุงก็เคยเอาไปใช้ในความหมายที่เปรียบเทียบความสัมพันธ์ของรัฐและประชาชนซึ่งไม่อาจจะแยกออกจากกันได้)

ทหารเสือเหล่านี้คอยปกป้องเกียรติของควีนแอนน์ ราชินีผู้รักความเป็นสมาชิกราชวงศ์ฮับสเบิร์กมากกว่าหลุยส์ที่ 13 ผู้เป็นสามีของเธอและกษัตริย์แห่งฝรั่งเศส (การแต่งงานของพวกเจ้านายสมัยนั้นเป็นการแต่งงานโดยมีเหตุผลทางการเมืองเป็นสำคัญ) และบ่อยครั้งที่สี่ทหารเสือเองจะต้องเผชิญหน้ากับกองกำลังของริเชลิเออร์ผู้ซึ่งคุมกำลังและอำนาจที่แท้จริงของฝรั่งเศส

ตอนที่ถือกันว่าสนุกสนานและน่าตื่นเต้นก็คือ ตอนที่ควีนแอนน์ได้มอบเครื่องเพชร 10 เม็ดซึ่งได้รับมาจากพระเจ้าหลุยส์ให้ดุ๊กแห่งบั๊กกิ้งแฮมด้วยคามสนิทเสน่หา ริเชลิเออต้องการทำลายพระเกียรติของพระราชินีโดยการจัดงานหลวง ซึ่งควีนแอนน์จะต้องแต่งตัวด้วยเครื่องเพชรดังกล่าวนี้ ในขณะเดียวกันก็ส่งเลดี้ เดอ วินเทอร์ไปขโมยเพชรเหล่านี้มา 2 เม็ด พระราชินีจึงต้องส่งสามทหารเสือฝ่าวงล้อมทหารของริเชลิเออไปเอาเพชรกลับมาจากอังกฤษให้ได้ภายใน 9 วันและทันงานเลี้ยงพอดี สามทหารเสือของเราจึงต้องออกแรงอย่างมากกว่าจะได้เพชรดังกล่าวกลับมากู้เกียรติพระราชินีของตน

แต่เรื่องยังไม่จบแค่นั้น ริเชลิเออส่งเลดี้ เดอ วินเทอร์กลับไปลอกฆ่าดุ๊กแห่งบั๊กกิ้งแฮมจนถึงแก่ความตาย และในเหตุการณ์ครั้งนั้น กองสตังซ์ภรรยาของดาตาญังก็ตกอยู่ใต้คมมีดของเธอด้วยเช่นเดียวกัน สามทหารเสือจับเลดี้ เดอ วินเทอร์ได้ อาโธสจึงได้ว่าจ้างให้เพชณฆาตตัดคอเธอด้วยขวาน ความตายของเลดี้ เดอ วินเทอร์จึงเป็นการล้างแค้นที่ดาตาญังให้กองสตังซ์ เป็นการล้างแค้นของอาโธสในฐานะอดีตสามี และเป็นการคิดบัญชีเลือดให้พระราชินี แต่เป็นการท้าทายอำนาจของริเชลิเออ

ริเชลิเออจึงจับตัวทหารเสือทั้งสี่ทันที แต่ด้วยปฏิภาณของดาตาญังทั้งหมดก็ได้การปล่อยตัวโดยไม่ให้กลับมารับราชการอีก อรามิสถูกส่งไปเป็นพระ ปอร์โธสแต่งงานไปกับหญิงม่ายผู้มั่งคั่ง อาโธสได้รับศักดินาชั้นเคานท์ถือครองแผ่นดินในต่างจังหวัด ส่วนดาตาญังถูกส่งไปประเทศอังกฤษ

ตัวละครบางตัวในเรื่องสามทหารเสือเป็นบุคคลที่มีจริงตามประวัติศาสตร์ เช่น พระเจ้าหลุยส์ที่ 13 กษัตริย์อ่อนแอผู้ทรงใช้ราชอำนาจร่วมกับริเชลิเออ คาร์ดินัลผู้มีความสามารถในทางการทหารและการเมืองมากกว่าอย่างอื่น ริเชลิเออมีความทะเยอทะบานเช่นเดียวกับรัฐบุรุษทั้งหลายในโลกนี้ แต่ผลประโยชน์ของท่านเป็นผลประโยชน์ที่รวมไปได้กับความรุ่งเรืองของประเทศฝรั่งเศส ท่านเป็นผู้ร้ายในเรื่องสามทหารเสือ แต่ท่านเป็นรัฐบุรุษที่ยิ่งใหญ่ในความเป็นจริง ส่วนควีนแอนน์แห่งออสเตรีย เจ้านายของสามทหารเสือนั้น ในประวัติศาสตร์เป็นผู้รักษาประโยชน์ของราชวงศ์ฮับสเบิร์กเหนือผลประโยชน์ของฝรั่งเศส และเป็นแม่ของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14

หลังจากสามทหารเสือหรือเดอะ ทรี มัสเกเตียร์สที่สร้างในปี 1948 แล้วก็มีหนังในชุดนี้อีกมากมาย คนที่ควรจะได้รับเครดิตในฐานะผู้สร้างในชุดนี้มากตอนที่สุดเห็นจะป็นริชาร์ด เลสเตอร์ (Richard Lester) เพราะทั้งตอนที่มีชื่อว่า เดอะ ทรี มัสเกเตียร์ และเดอะ โฟร์ มัสเกเตียร์ส (สร้างในปี 1973 และ 1974) นั้นสนุกสนาน โลดโผน ผจญภัย หนังดูเบา แต่ก็มีรายละเอียดทางประวัติศาสตร์ครบถ้วน หนังถ่ายทำได้สวยงาม และมีดาราขนกันมาเพียบ อาทิเช่น ไมเคิล ยอร์ค (เป็นดาตาญัง) โอลิเวอร์ รีด (อาโธส) แฟรงค์ ฟินเลย์ (ปอร์โธส) ริชาร์ด แชมเบอร์เลน (อรามิส) เฟย์ ดันนาเวย์ (เลดี้ เดอ วินเทอร์)ชาร์ลสตัน เฮสตัน (ริเชลิเออ) เจอราลดีน แชปลิน (ควีนแอนน์) ไซมอน วอร์ด (ดุ๊กแห่งบั๊กกิ้งแฮม) เป็นต้น ดาราชุดนี้กลายเป็นภาพพจน์ของตัวละครต่างๆ ในเรื่องสามทหารเสืออย่างฝังแน่นมาจนถึงปัจจุบัน

ฉะนั้นเมื่อ 15-16 ปีผ่านไปในปี 1989 ครบรอบสองร้อยปีของการปฏิวัติฝรั่งเศส ริชาร์ด เลสเตอร์ก็ได้ขนเอาดาราชุดเดิมเกือบทั้งหมดมาแสดงในหนังเรื่องสามทหารเสือตอนล่าสุดที่ชื่อว่า เดอะ รีเทอร์น ออฟ มัสเกเตียร์ส หนังตอนนี้ดัดแปลงมาจากหนังสือของดูมาส์ในชุดเดียวกับตอนทะเวนตี้ เยียร์ส อาฟเตอร์ ซึ่งจะเป็นการผจญภัยของสามทหารเสืออีกครั้งหลังจาก 20 ปีผ่านไป ยุคสมัยที่กษัตริย์หลุยส์ที่ 13 ล่วงลับไปแล้วเช่นเดียวกับริเชลิเออ คงทิ้งให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 อายุ 11 ขวบอยู่ภายใต้การสำเร็จราชการของควีนแอนน์ ซึ่งจะต้องใช้อำนาจร่วมกับคาร์ดินัลและนายกรัฐมนตรีคนใหม่ที่ชื่อว่ามาซาแร็ง ผู้ที่เกือบจะเรียกได้ว่าถอดแบบมาจากริเชลิเออทีเดียว

เรี่องเริ่มต้นตรงที่ดาตาญังผู้ซึ่งตกต่ำและยากจนได้ยอมเป็นทหารรับจ้างของมาซาแร็ง เขาเริ่มรวบรวมเพื่อนเก่าในอดีต อรามิสผู้ได้เป็นพระแต่ชอบผู้หญิงเสมอปฏิเสธที่จะร่วมมือด้วย เขาและปอร์โธสผู้มั่งคั่งจากทรัพย์สินของเมียจึงได้เดินทางไปชวนอาโธสกลับมาร่วมทีมดังเดิม อาโธสเป็นเจ้าที่ดินและมีบุตรบุญธรรมชื่อ ราอูล เป็นนักวิทยาศาสตร์และนักประดิษฐ์คิดค้า อาโธสปฏิเสธที่จะร่วมมือด้วยเพราะไม่ต้องการทำงานให้กับมาซาแร็ง

ราอูลเดินทางผ่านป่าไปพบหญิงสาวสวนคนหนึ่งซึ่งได้ฆ่าชายคนที่ได้เคยเป็นเพชณฆาตตัดคอเลดี้ เดอ วินเทอร์ โดยคาดคั้นให้บอกว่าชายสี่คนที่มีส่วน “ร่วมประหาร” เลดี้ เดอ วินเทอร์ คือใคร เธอต้องการจะแก้แค้นให้เลดี้ เดอ วินเทอร์ ซึ่งเป็นแม่ของเธอ

ด้วยความต้องการของควีนแอนน์ สามทหารเสือพร้อมด้วยราอูลจึงต้องผจญภัยรับใช้พระราชินีกันอีกครั้งหนึ่ง ภาระที่ได้รับมอบหมายคือการไปลักพาตัวพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 1 ของอังกฤษผู้แพ้สงครามกลางเมืองต่อโอลิเวอร์ ครอมเวลส์ และตกเป็นเชลยซึ่งจะต้องโทษประหารชีวิตโดยการตัดคอในฐานะที่เป็นผู้ทรยศต่อประเทศชาติ และในขณะเดียวกันสามทหารเสือก็จะต้องต่อสูกับการตามล้างแค้นของจัสติน วินเทอร์ ผู้เก่งกาจชั่วร้ายถอดแบบแม่ (เลดี้ เดอ วินเทอร์) ของเธอมา และเป็นสายลับทำงานให้กับมาซาแร็งด้วย

ชาร์ลส์ที่ 1 ถูกตัดพระเศียร ตามความเป็นจริงทางประวัติศาสตร์กล่าวกันว่าเมื่อเพชณฆาตชูพระเศียรไปรอบๆ นั้น คนพากันร้องด้วยความตกใจและเสียใจจนถึงกับเป็นลม คนอังกฤษไม่เคยคิดมาก่อนเลยว่าประเทศของเขาจะว่างเว้นจากการมีกษัตริย์ได้

สามทหารเสือจึงไม่ประสบความสำเร็จตามภารกิจที่ได้รับมอบหมายจากพระราชินีของเขาในคราวนี้ แต่อย่างไรก็ดี ทหารเสือได้ทำงานที่สำคัญกว่าสำหรับประเทศฝรั่งเศสคือ ได้ช่วยพระเจ้าหลุยส์องค์น้อยจากน้ำมืออันชั่วร้ายของมาซาแร็งและจัสตินในท้ายที่สุด หนังเรื่องนี้จบลงตรงที่สามทหารเสือบังคับให้มาซาแร็งลงนามในคำยินนอมที่จะทำการปฏิรูปการบริหารเพื่อที่จะทำให้คนอยู่ดีกินดี นอกไปจากนี้ อรามิสยังได้รับการแต่งตั้งให้เป็นบิชอป ปอร์โธสเป็นขุนนางชั้นบารอน ดาตาญังและราอูลได้รับตำแหน่งสูงขึ้นในกองทหารเสือ ส่วนอาโธสนั้นไม่ได้ขออะไรเป็นของตัวเองนอกจากขอให้นามของมาซาแร็งปรากฏเป็นที่ยกย่องสืบไปในประวัติศาสตร์ ซึ่งตรงนี้เราก็จะเห็นเป็นจริงตามนั้นว่า แม้มาซาแร็งจะเป็นชาวอิตาเลียนไม่ใช่ชาวฝรั่งเศส แต่ท่านก็เป็นรัฐบุรุษผู้มีบทบาทในการทำให้ฝรั่งเศสเข้มแข็ง และยังเป็นผู้ฝึกฝนทางการเมืองการปกครองให้พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ขณะยังทรงพระเยาว์อยู่ด้วย

หนังเรื่องนี้แม้จะเป็นการเล่าเรื่องผ่านปากดาตาญัง แต่ตัวละครที่เด่นและมีสีสันมากกลับเป็นจัสติน วินเทอร์ ผู้ซึ่งเฉลียวฉลาด เก่งกาจ เต็มไปด้วยความแค้น และเร่าร้อนไปด้วยความสวยงามอันยวนใจ ในขณะที่ราอูลเป็นเด็กหนุ่มผู้อ่อนหัดต่อผู้หญิงและต่อความรัก สนใจแต่เรื่องการค้นคว้าทดลองทางวิทยาศาสตร์ เช่นทฤษฎีแรงโน้มถ่วง (ตามแบบกาลิเลโอ) และทฤษฎีการเคลื่อนตัวของดาวนพเคราะห์รอบดวงอาทิตย์ (ตามแบบเคปเลอร์) ซึ่งถือว่าเป็นของใหม่ในขณะนั้น แต่โดยธรรมชาติแล้ว เขาก็เป็นคนมุทะลุบ้าบิ่นอย่างที่ดาตาญังเคยเป็นในอดีตเมื่อยี่สิบปีที่แล้ว มาซาแร็ง (ฟิลิปป์ นัวเรต์ ดาราฝรั่งเศสผู้อาวุโสผู้เด่นดัง และร่วมแสดงนำในเรื่องซีเนม่า ปาริดิสโซ่) แม้จะมีบทไม่มากนัก แต่บทบาทของนัวเรต์ก็กินขาดสมมากดาราใหญ่จริงๆ ครับ

ดูมาส์อาศัยประวัติศาสตร์สมัยหลุยส์ที่ 13 และที่ 14 มาเป็นบรรยากาศของท้องเรื่องก็เพราะมันเป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยสีสัน เป็นช่วงเวลาที่การเมืองขับเคี่ยวชิงไหวชิงพริบกันระว่างขุนนางกับกษัตริย์ ระหว่างกษัตริย์กับรัฐมนตรีของพระองค์ ระหว่างพระองค์กับราชินีของพระองค์ และระหว่างกันกับทุกคนเอง การเมืองทั้งในวังและนอกวังเป็นเช่นนี้เสมอ ทหารเสือทั้งสาม (บวกกับอีกหนึ่ง) ถูกชูขึ้นมาเพียงเพื่อจะโลดแล่นไปบนผลประโยชน์ของคนกลุ่มต่างๆ แล้วสะท้อนให้ผู้อ่านได้เห็นสิ่งที่อยู่เบื้องหลังเหล่านั้น

เวลาผ่านไปมากแล้ว แสงเรืองรองสุดท้ายของพระราชวังแวร์ซายส์มืดดับลงไปนานแล้ว เด็กหญิงตัวเล็กที่น่ารักถูกอุ้มลงจากหลังม้าและเดินจากไปพร้อมกับแม่ของเธอ ม้าไม้แกะสลักทาสีสวยงามยืนหยุดนิ่งอยู่กับหลัก ตาแก่ผู้คอยดูแลม้าหมุนแห่งนี้เดินกลับไปนั่งลงในเก้าอี้ตัวสบายเหมือนอย่างเดิม ท่ามกลางสวนป่าที่เขียวครึ้มและงดงามของแวร์ซายส์