GM Magazine 2532

ตอนตีสี่ของวันคริสต์มาสเมื่อ 12 ปีมาแล้ว โลกได้สูญเสียนักแสดงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของศตวรรษนี้ ผู้ซึ่งเกิดมาในแถบที่ยากจนของกรุงลอนดอน เพื่อจะเกิดมาเป็นศิลปินที่ยิ่งใหญ่ของยุคสมัยที่อเมริกา แล้วถูกประเทศอเมริกาผลักไสออกจากประเทศเมื่อปี 2495 แม้เขาจะได้รับการศึกษาอย่างกระท่อนกระแท่นที่สุด แต่ก็ได้รับดุษฎีบัณฑิตสาขาอักษรศาสตร์จากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดในปี 2505 และแม้เขาจะกำเนิดในครอบครัวที่ต่ำต้อยที่สุด แต่ก็ได้รับการสถาปนาจากสมเด็จพระนางเจ้าอลิซาเบธที่สอง ให้เป็นขุนนางในปี 2518 คุณจะเรียกเขาว่า เซอร์ ชาร์ลส สเปนเซอร์ ก็ได้ แต่เขาคงจะพอใจให้เรียกเขาวว่า ชาร์ลี แชปลิน เสียมากกว่า

คงจะไม่เป็นการผิดนักถ้าจะกล่าวว่า ชาร์ลี แชปลินเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไป ไม่ว่าคุณจะเป็นคนชาติภาษาไหน มีความเชื่อทางลัทธิการเมืองอะไร และไม่ว่าคุณจะเป็นนักดูหนังหรือไม่  คุณก็คงจะคุ้นเคยเขาจากบุคลิกลักษณะเฉพาะตัวที่อาจปรากฏเป็นภาพในหนังสือเล่มใดเล่มหนึ่งในบ้านของคุณ ปฏิทินที่ติดอยู่ข้างฝาบ้าน บนเสื้อยืดของคนที่เพิ่งเดินผ่านคุณไป บนแผงโฆษณาสีทาบ้านและภาพยนตร์โฆษณากรอบเต็มในทีวี

และไม่ว่ากาลเวลาจะผ่านเนิ่นนานไปเพียงใด ชาร์ลี แชปลินก็ยังคงมีภาพพจน์เช่นเดิมของชายร่างเล็กผู้ซึ่งพยายามแต่งกายอย่างสุภาพที่สุด (อย่างที่สุภาพบุรุษอนุรักษ์นิยมชาวอังกฤษชอบแต่งกัน) คือสวมเสื้อ 3 ชั้น เสื้อกั๊กลายตลก เข้ากันพอดีกับแจ็คเก็นตัวคับติ้วแต่ยาวเกินพอดี กางเกงที่สุภาพแต่ก็หลวมโพรก รองเท้าเก่าที่ขนาดเหมาะกับตัวตลกมากกว่าผู้ดี หมวกโบว์เลอร์สีดำดูเก่ามอซอและเล็กกว่าหัวใครๆ ในโลกนี้ เขาถือไม้เท้าเสมอ เพียงแต่ว่ามันดูน่าขบขันมากกว่าน่าภูมิฐาน และสิ่งที่ใครก็สามารถจะจดจำเขาได้เสมอก็คือหนวดจิ๋มทรงเดียวกับที่ฮิตเลอร์มีนั่นเอง

แชปลินตายไปเมื่อ พ.ศ. 2520 โดยทิ้งผลงานเป็นภาพยนตร์ทั้งขนาดสั้นและยาวประมาณ 80 เรื่องไว้ให้เป็นสมบัติของมนุษยชาติต่อไปในอนาคต หากเขาจะมีชีวิตอยู่จนถึงวันที่ 15 เมษายน ปีนี้ เขาก็จะมีอายุครบหนึ่งร้อยปีพอดี

คุณผู้อ่านคงจะเป็นเหมือนกับผมที่จะรู้จักชาร์ลี แชปลินผ่านหนังหลายเรื่องของเขา เช่น เดอะคิด และดิ ไอเดิล คลาส (2463) เดอะ โกลด์ รัช (2468) ซิตี้ ไลท์ (2474) โมเดอร์น ไทมส์ (2479) เดอะ เกรท ดิคเตเตอร์ (2483) และไลม์ไลท์ (2496)

หนังของเขา (เช่นเดียวกับตัวเขา) ดูตลกขบขันแต่ก็ดูเศร้าในขณะเดียวกัน และสิ่งนี้ก็คือเสน่ห์ตลอดกาลของชาร์ลี แชปลิน

หนังของเขาวิพากษ์วิจารณ์สังคม เศรษฐกิจ การเมืองได้อย่างแหลมคม ในขณะที่ตัวของเขาซึ่งปรากฏในฐานะเป็นตัวเอกของเรื่องไม่สนใจกับฐานะทางสังคม ไม่มีความรู้เรื่องระบบเศรษฐกิจ และไม่มีอุดมการณ์ทางการเมืองใดๆ อย่างที่มนุษย์ธรรมดาตัวเล็กในสังคมอันกว้างใหญ่และสลับซับซ้อนเป็นอยู่ทุกวันนี้ นี่คือเคล็ดลับอันอัศจรรย์ที่แฝงอยู่ในงานของเขาเกือบทุกเรื่อง (ยกเว้นเรื่องหลังๆ)

หากจะมีใครสักคนที่จะสรุปลักษณะหนังของชาร์ลี แชปลิน ว่าเกี่ยวกับอะไร คนคนนั้นก็คงจะเป็นตัวแชปลินเอง ที่ได้เคยบันทึกเอาไว้ในอัตชีวประวัติว่า แม่ได้มีอิทธิพลต่อเขาอย่างมากมายมหาศาลในการที่ทำให้เขามองเห็นชีวิตของมนุษย์ในแง่ของความขบขันและความเศร้า ความรัก ความน่าสงสาร และความมีมนุษยธรรม

แม่ของแชปลินชื่อ ฮันนาห์ เป็นลูกสาวของนักปฏิวัติชาวไอริช ชื่อ ชาร์ล ฮิล ผู้ซึ่งเมื่อรัฐบาลอังกฤษทำการกวาดล้างใหญ่ เขากลับหนีเข้ามาสู่ลอนดอน ใจกลางของอังกฤษ และยึดอาชีพเป็นช่างรองเท้าตลอดมา ส่วนยายของแชปลินนั้นเป็นครึ่งสแปนิชและครึ่งยิปซี

แม่ยึดอาชีพเป็นนักแสดงตัวคนใช้กึ่งผู้ช่วยของนางเอก เธอแสดงตลกได้เก่งเท่าๆ กับการร้องเพลง

ส่วนพ่อของแชปลินนั้นชื่อเดียวกับเขาคือ ชาร์ลส แชปลิน เป็นนักแสดงตลก เป็นนักร้อง และท้ายสุดเป็นขี้เมา จนกระทั่งวันสุดท้ายของชีวิตอันแสนสั้น

แชปลินมีพี่ชายต่างพ่อชื่อซิดนีย์ ซึ่งผจญความทุกข์ยากร่วมกันตั้งแต่วัยเด็ก จนกระทั่งถึงความรุ่งโรจน์ของชีวิตและตายจากไปก่อน

ความยากจนได้เข้ามาเยือนแชปลินและพี่ชายเมื่อพ่อเลิกกับแม่ โดยเฉพาะเมื่อแม่เริ่มป่วยด้วยโรคเกี่ยวกับกล่องเสียง กระทั่งครั้งหนึ่งในการแสดงบนเวที เสียงของแม่เกิดหายไปเฉยๆ กลางคัน คนดูโห่ฮาอย่างขบขันจนแม่ต้องถอยกลับเข้าฉากไป แชปลินถูกผู้จัดการเวทีจูงมือออกไปยืนแทนที่ แล้วเขาก็เริ่มร้องเพลงตามประสาเด็กด้วยเพลงแจ๊ค โจนส์ อันเป็นเพลงที่พวกขายผลไม้ตามตลาดในลอนดอนชอบร้องกัน คนดูพอใจพากันโยนสตางค์มาบนเวที ซึ่งทำให้แชปลินตาลุกแล้วบอกกับคนบนเวทีว่าขอเวลาเก็บสตางค์ก่อนแล้วจึงจะร้องเพลงต่อ ซึ่งก็ยิ่งทำให้คนโยนสตางค์มาอีกมากมาย

แชปลินขณะนั้นอายุ 5 ขวบ เขากล่าวว่านั่นเป็นการแสดงครั้งแรกในชีวิตของเขา และก็เป็นครั้งสุดท้ายที่แม่ได้แสดงบนเวทีด้วย

สุขภาพของแม่เลวลงเรื่องๆ ทั้งโรคกล่องเสียงเรื้อรังและโรคประสาท จนท้ายที่สุดต้องถูกส่งเข้าสถานบำบัดทางจิต ซึ่งทำให้ตัวแชปลินและพี่ชายถูกส่งเข้าโรงเลี้ยงเด็กกำพร้าอันจะเป็นประบการณ์ที่ฝังแน่นอยู่ในความทรงจำตลอดไป

อย่างไรก็ดี แชปลินได้กล่าวว่า มรดกสำคัญที่แม่ได้ให้กับเขาก็คือการสังเกตท่าทางและเลียนแบบคน อันจะเป็นพื้นฐานที่สำคัญที่สุดในชีวิตการแสดงของเขาต่อไปข้างหน้า แต่ที่อาจจะกล่าวได้ว่าสำคัญที่สุดคือการอ่านพระคัมภีร์ใหม่ให้เขาฟังในขณะที่เขาป่วยหนัก แม่เล่าถึงชีวประวัติของพระเยซูจนกระทั่งถึงบทสุดท้ายซึ่งพระองค์ถูกตรึงกางเขนแล้วได้ทรงรำพึงว่า เหตุใดพระผู้เป็นเจ้าได้ทรงทอดทิ้งพระองค์ ตรงนี้แม่ได้ตีความว่า เห็นไหมว่าพระองค์ทรงเหมือนกับเรา (แม่ลูก) พระองค์ทรงเป็นมนุษย์เหมือนเรา และชีวิตก็คือเรื่องราวของความรัก ความน่าสงสาร ตลอดจนมนุษยธรรมซึ่งแชปลินจะได้สะท้อนเข้าไปอยู่ในงานของเขาจนกระทั่งเรื่องสุดท้าย

เมื่อแชปลินย่างเข้าสู่วัยหนุ่ม พื้นฐานของการแสดงดาดๆ เช่นการเต้น การร้องเพลง และการเลียนแลลท่าทางคนที่แม่ได้วางไว้ให้ เริ่มเป็นประโยชน์กับเขาในฐานะนักแสดงเล็กๆ คนหนึ่งในคณะตลกของเฟรด การ์โน แรกๆ เขาก็เป็นเช่นนักแสดงทุกคนที่ฝันว่าสักวันจะได้รับบทสำคัญและได้เป็นตัวแสดงหลักของเรื่อง กระทั่งวันหนึ่งเขาตั้งใจแสดงท่าเลียนแบบของ “หมอเถื่อน” ชื่อวัลฟอร์ด โบดี้ เขาตั้งใจทำด้วยอาการเคร่งขรึม เขาตั้งใจจะคล้องไม้เท้าเข้ากับแขน แต่ปรากฏว่าเขาหยิบด้านปลายมาคล้องแทนที่จะเป็นด้านปลายบนที่มีความโค้ง ไม้เท้าตกลงไปบนพื้น และเมื่อเขาก้มลงไปเก็บไม้เท้า หมวกท็อปแฮ็ทกลับตกลงไปอีก เขาจึงก้มลงไปเก็บหมวกอีกครั้งเพื่อจะสวมลงไปบนศีรษะอย่างเดิม แต่หมวกกลับทะลุเป็นรูกลวงโต มันโตพอที่จะทำให้หัวของเขาหายไปในหมวกทั้งหมด เมื่อถึงตอนนี้คนดูพากันหัวเราะอย่างงอหาย และก็คราวนี้แหละที่แชปลินรู้แน่ว่าเขาได้พบสิ่งที่เป็นตัวของเขาแล้ว และก็คราวนี้เช่นกันที่แชปลินรู้ว่าเส้นทางการแสดงของเขาได้เปิดออกกว้างและทอดยาวออกไปในอนาคตทีเดียว

สแตน ลอเรล (ตลกผอมซึ่งคู่กับตลกอ้วนชื่อโอลิเวอร์ ฮาร์ดี้) เป็นนักแสดงตลกในคณะเฟรด การ์โน เช่นเดียวกับแชปลินกล่าวอย่างอารมณ์ดีและภาคภูมิใจว่า แชปลินเคยเล่นเป็นตัวแทนของเขาในเรื่องจิมมี่ เดอะ เพียร์เลส เพราะแต่แรกเฟรดต้องการให้แชปลินเล่นเป็นตัวจิมมี่ แต่แชปลินไม่ยอมเล่น สแตนเลยรับบทไป แต่ต่อเมื่อการแสดงรอบแรกๆ ผ่านไป แชปลินเกิดเปลี่ยนใจ แชปลินจึงรับบทแทน  สแตนคิดว่าบทของจิมมี่เด็กกรรมกรช่างฝันถึงการผจญภัย การอ่านนิยายสิบสตางค์ที่สมัยนั้นเรียกว่า “เพนนี่ บลัดดี้” ได้ฝันว่าตัวเองปีนเข้าไปช่วยหญิงสาว ต่อสู้กับคนร้าย ได้พบขุมสมบัติและชนะใจสาวในท้ายสุด ได้กลายมาเป็นความประทับใจของแชปลินจนสร้างมาเป็นบุคลิกของ “แทรมป์” หนวดจิ๋มอย่างที่เรารู้จักกัน และความฝันชนิดนี้ก็ปรากฏอยู่ในหนังหลายเรื่องของแชปลินเสมอๆ

สแตนคงไม่ผิด ความฝันแบบจิมมี่ได้ปรากฏในเรื่องโมเดอร์น ไทมส์ ในโกลด์ รัช และเดอะคิด อดีตของแชปลินได้ผ่านมาในหนังเรื่องแล้วเรื่องเล่า ความอดอยากยากแค้นสมัยเด็กได้ปรากฏในเรื่องดิ อิมมิแกรนท์ (2460) ภาพของเด็กกำพร้าที่น่าสงสารและยากจน ตลอดจนความทารุณของสถานเลี้ยงเด็กกำพร้าในเรื่องเดอะ คิด (2463) และโมเดอร์น ไทมส์ (2479) การล้อเลียนชีวิตของคนรวยในเรื่อง ไอเดิล คลาส (2463)

แม่ของเขากลับมาปรากฏตัวในหนังของเขาบ่อยที่สุดในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นหญิงเต้นรำประจำบาร์ในเรื่อง เดอะ โกลด์ รัช (2458) หญิงดาราแสดงในคณะละครสัตว์จากเรื่อง เดอะ เซอร์คัส (2471) หญิงตาบอดผู้น่าสงสารในเรื่อง ซิตี้ ไลท์ส (2474) เด็กหญิงลูกกรรมการผู้จะร่วมชะตากรรมไปกับ “แทรมป์” ในโมเดอร์น ไทมส์ (2479) และ ฮันนาห์ (ชื่อเดียวกับแม่ของเขา) เด็กสาวที่แสนดีต่อช่างดัดผมเชื้อสายยิวในหนังเรื่องเดอะ เกรท ดิคเตเตอร์ (2483) เป็นต้น หญิงทั้งหมดในเรื่องต่างๆ ของแชปลินเป็นคนดีทั้งจิตใจและตัว เป็นคนยากไร้แต่อ่อนหวานและอบอุ่น ตลอดจนมีมานะบากบั่นอย่างที่แม่ของเขาเป็น

หนังเรื่องต่างๆ ของแชปลินประสพความสำเร็จอย่างที่เรารู้ๆ กัน แต่เห็นทีจะต้องย้ำว่าไม่ได้ประสพความสำเร็จทางการเงินอย่างเดียวอย่างที่ขยะบนแผ่นฟิล์มในสมัยปัจจุบันจำนวนมากประสพความสำเร็จ แต่เป็นเพราะงานเหล่านี้มีความงามทางศิลปะ ตลอดจนสามารถถ่ายทอดความหวังและความงดงามของมนุษยชาติโดยกว้างได้อย่างลึกซึ้ง

พลังของความศรัทธาต่องานของเขาทั่วโลกผลักดันให้เขาได้รับเกียรติจากสำนักพระราชวังของอังกฤษ และมหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ดอย่างที่กล่าวแล้วข้างต้น พลังนี้มีมากพอที่จะกดดันให้ศิลปินนักแสดงในอเมริกาประกาศต้อนรับให้เขากลับสู่ประเทศ ประเทศซึ่งเคยตั้งข้อรังเกียจว่าเขาฝักใฝ่คอมมิวนิสต์จนต้องลี้ภัยออกไปตั้งแต่ปี พ.ศ. 2495 เขากลับมาอย่างผู้มีชัยในเดือนตุลาคม 2515 เพื่อรับรางวัลออสการ์ที่ฮอลลีวู้ด

เมื่อวันที่เขาตายลงอย่างสงบที่บ้านของเขาชื่อมานัวร์ เดอ แบง ในเวอเวย์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สำนักข่าว 2 สำนักซึ่งอยู่ตรงกันข้ามกันโดยสิ้นเชิงคือ สำนักข่าวทาสส์ ของสหภาพโซเวียต และสำนักข่าววิทยุแห่งนครวาติกันต่างก็ประกาศสดุดีเขา ในฐานะนักมนุษยธรรมผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดของศตวรรษ

เขาได้ตายจากโลกนี้เพื่อไปสู่ความเป็นอมตะ

โดยทรงยศ แววหงษ์

(หมายเหตุ FILMVIRUS:บทความนี้เคยตีพิมพ์ใน สยามรัฐ สัปดาห์วิจารณ์ วันที่ 20 ก.ค.2529 ปีที่ 33 ฉบับที่ 5)

(หมายเหตุ 2 : ขอขอบคุณคุณสนธยา ทรัพย์เย็นที่ส่งบทความนี้มาให้)

(1) (2) (3) (4)  (5)

(6) (7)

เมื่ออาทิตย์ที่แล้วเข้าใจว่าหลายคนคงจะเหมือนกับผม ตรงที่นั่งจ้องอยู่หน้าจอทีวีติดตามข่าวคราวความเคลื่อนไหว (อันผิดปกติ) ที่เกิดขึ้นในฟิลิปปินส์ ใจนึงผมก็ค่อนข้างจะประหวั่นพรั่นพรึง เพราะการปลุกม็อบต่อต้านและลองหยั่งกำลังของรัฐบาลคุณนายอาคีโน่น่ะมีมาตลอด มาคราวนี้ถึงกับมีการเผชิญหน้าโดยตรง เหตุการณ์อาจจะหลุดพ้นไปจากการควบคุม ก้าวไปสู่สงครามกลางเมือง และท้ายสุดผู้พ่ายแพ้ก็คือประชาชนฟิลิปปินส์

แต่อีกใจนึง (ด้วยความที่ไม่ค่อยรู้ตื้นลึกหนาบางเท่าไร) ก็รู้สึกเหมือนกับว่ากำลังดูหนังอันน่าตื่นเต้นหวาดเสียว ตัวโกงมีสองตัว ตัวนึงเป็นตาแก่อายุ 70 กว่า ยืนตาโหลอยู่ในพิธีสาบานตัวรักษาการตำแหน่งประธานาธิบดีอยู่ในโรงแรมกลางกรุงมะนิลา  อีกตัวนึงแก่พอกัน แต่หน้าตาบวมฉุยืนอยู่ท่ามกลางบริษัทบริวารที่เกาะฮาวาย  ฉากทหารเดินถือปืนเกร่ไปมาพร้อมกับชูนิ้วเป็นรูปตัววี (ตามแบบที่พวกอเมริกันชอบใช้กันอย่างพร่ำเพรื่อ) ให้กับกล้อง เป็นภาพที่ให้สีสันบรรยากาศกึ่งเครียดกึ่งสนุก ส่วนตัวนางเอกนั้นดูสบายๆ สง่าสมตัวและเต็มไปด้วยความเชื่อมั่น  เธอให้สัมภาษณ์ว่าจะควบคุมสถานการณ์ให้คืนตัวโดยเร็วที่สุด แล้วเธอก็ทำได้จริงๆ ซะด้วย ก็เป็นอันว่าฝันกลางฤดูร้อนคราวนี้ผ่านไปได้อีกตาหนึ่ง จนกว่าจะถึงคราวหน้าแหละครับ  (ความจริงฝ่ายกบฏน่าจะฉลาดพอที่เอาเหตุการณ์บางเหตุการณ์ในเมืองไทยเป็นบทเรียนนะครับ เพราะมันช่างคล้ายกันซะจริงๆ เลยทีเดียว)

โคราซอน อาคิโน่  อิเมลด้า มากอส

ต่อเมื่อเหตุการณ์ผ่านไปแล้ว ผมเลิกแขม่วท้องและถอนหายใจได้ยาวๆ อย่างผ่อนคลาย  ผมถึงได้รู้สึกตัวเองว่าออกจะชอบบุคลิกของคุณนายอาคีโน่อยู่ไม่น้อย  ผมคิดว่าเธอดูสบายๆ เป็นธรรมชาติ เธอดูยิ้มแย้มแจ่มใส (แม้ปัญหาปวดขมองจะรุมล้อมอยู่เป็นอย่างมากขณะนี้)  แถมหน้าตายังดูไม่ขี้ริ้ว แม้จะไม่สวยอย่างเจิดจ้า ยิ่งเทียบกับคุณนายมาร์กอส ผู้ซึ่งมีรูปร่างใหญ่โตจนดูทะมึน เวลายืนกับใครก็ดูจะข่มและกดบีบความสำคัญของคนอื่นเสียหมด (แม้กระทั่งสามีของเธอเองก็เถอะ) แถมความมั่นใจในมหาอภิสิทธิ์อำนาจของเธอ ทำให้เธอเหมือนจักรพรรดินีผู้ซึ่งอาจจะสั่งตัดหัวใครที่ไม่พอใจเอาได้ง่ายๆ สองคนนี้จึงดูแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงในสายตาของผม

และเพื่อให้คอลัมน์นี้เป็นคอลัมน์หนังไม่ใช่การวิเคราะห์ข่าวการเมืองต่างประเทศ ผมก็อยากเชื่อมประเด็นบุคลิกของบุคคลกับดาราสตรีเท่าที่พอจะนึกว่าประทับใจและเท่าที่พอจะนึกออกในยามนี้

มาร์ลีน ดีทริค (Marlene Dietrich)(ภาพที่ 7) ดาราสาวชาวเยอรมันอาจจะเป็นคนแรกที่ผมนึกออกตอนนี้ เธอเป็นดาราคู่ขวัญของผู้กำกับมือหนึ่ง โยเซฟ ฟอน ชแตร์นแบร์ก (Josef Von Sternberg) ซึ่งในช่วงทศวรรษที่ 1930 หนังที่ โยเซฟสร้างกี่เรื่องต่อกี่เรื่องก็จะมี มาร์ลีน เล่นเป็นตัวเอกเสมอ  เรื่องที่ผมประทับใจมากที่สุดก็คือ มาร์ลีนในบทของพระนางแคทเธอรีน มหาราชินีจากเรื่อง The Scarlet Empress (1934)  เธอดูสง่างามแต่ก็แฝงด้วยเสน่ห์ยวนใจอย่างประหลาดสมกับบทที่เธอได้รับในเรื่องนั้น (แถมผมยังชอบเพลงที่เธอร้องทั้งภาษาอังกฤษและฝรั่งเศสปนสำเนียงเยอรมันด้วยครับ โดยเฉพาะเพลงที่ชื่อว่า Lili Marlene)

สำหรับ เอลิซาเบ็ธ เทย์เลอร์ (Elizabeth Taylor)(ภาพที่ 2) ผู้ซึ่งเกิดในปี 1932 (ปี 2475 ไงครับ !) แล้วก็แสดงหนังตั้งแต่เมื่อตอนอายุได้ 10 ขวบ พออายุ 11 ก็ได้เล่นหนังอีกเรื่องนึงกับ แลสซี่ ดาราหมาผู้ยิ่งใหญ่ของฮอลลีวู้ด (Lassie Come Home) จากนั้นก็ไม่มีใครจะหยุดเธอได้อีก เพราะเธอมีงานแสดงมากมายจนจดจำไม่หวาดไหว เท่าที่พอจะนึกออกในขณะนี้ก็มี Giant (1956), Cat on a Hot Tin Roof (1958), Cleopatra (1964) และ Who’s Afraid of Virginia Woolf ? (1966) ความมีเสน่ห์ของเธออยู่ตรงที่การแสดงอารมณ์ได้อย่างดุเดือด และความงามอย่างน่าเกรงขามของเธอ โดยเฉพาะในบทของพระนางคลีโอพัตรา แต่ความงามและความมีเสน่ห์ของเธอก็ค่อยๆ หดหายไปเป็นสัดส่วนผกผันกับเนื้อหนังมังสาที่เพิ่มพูนขึ้นเป็นอย่างมากของเธอ

อิงกริด เบิร์กแมน (Ingrid Bergman)(ภาพที่ 4) เป็นคนที่ผมประทับใจในความงดงามอย่างอ่อนหวาน (อย่างในเรื่อง Casablanca – 1943)มากกว่าความงามสง่าสมวัยซึ่งปรากฏในเรื่อง Anastasia (1956 – เธอได้ตุ๊กตาทองจากเรื่องนี้) ยิ่งเมื่อเธออายุมากแล้วผมก็ยิ่งไม่ประทับใจจนถึงกับจำเธอไม่ได้เลย ก็อย่างเช่นในเรื่อง Murder on the Orient Express (1974) หนังนักสืบขี้โอ่ ตะกละ และงุ่มง่ามแต่เฉลียวฉลาดชาวเบลเยี่ยม ที่ชื่อ ปัวโรต์ ของป้าอะกาธา คริสตี้ ไงครับ ความจริงผมเคยดูเรื่องนี้นับครั้งไม่ถ้วน แต่ก็ไม่เคยสังเกตเห็นอิงกริดเลยแม้แต่ครั้งเดียว ทั้งๆ ที่บทบาทของเธอจากเรื่องนี้ทำให้เธอได้รับรางวัลผู้แสดงประกอบยอดเยี่ยมอันเป็นรางวัลท้ายสุดของชีวิตการแสดงของเธอ

เขาว่า แคธเธอรีน แฮปเบิร์น (Katherine Hepburn)(ภาพที่ 1) เล่นบทเข้มๆ ได้ดีนัก แต่ผมก็ดูหนังที่เธอแสดงน้อยเกินกว่าที่จะพูดถึงได้  มาริลีน มอนโร (Marilyn Monroe)(ภาพที่ 6) ดูสวยหวานอย่างมีเสน่ห์ยั่วใจ น่าเสียดายที่เธอมักจะได้บทชนิด “สาวผมสีทอง ที่ไม่ค่อยมีสมอง” ไดแอน คีตั้น (Diane Keaton)(ภาพที่ 3) ออกจะชอบบท (ภาพยนตร์) ที่ไม่เป็นฮีโร่เท่าไร ยกเว้นหนังเรื่องล่าสุดของเธอ (?)  Little Drummer Girl ซึ่งเป็นหนังแนวการเมือง และเป็นฝ่ายปฏิกิริยาอย่างไม่น่าเชื่อ สำหรับ เจน ฟอนด้า (Jane Fonda)(ภาพที่ 5) ผมว่าเธอเล่นหนังได้ดีทีเดียว แต่บุคลิกของเธอที่ผ่านจอหนังนั้นผมไม่ค่อยชอบเท่าไรนัก เธอดูจะเหมาะกับบทประเภทฝ่ายซ้ายที่ชอบชูกำปั้นเสียมากกว่าอื่น แต่ก็นั่นแหละครับ บทชนิดนี้อาจจะเหมาะกับสังคมอเมริกันโดยเฉพาะในยุคที่มีพระเอกคาวบอยเป็นประธานาธิบดีก็ได้

ผมชอบบทของ จิลล์ เคล์เบิร์ก (Jill Clayburgh) ในหนังเรื่องล่าสุดของ Costa-Gavras เรื่อง Hannah K. (แม้นักวิจารณ์หนังในเมืองไทยบางคนจะบอกว่าไม่ชอบเลย แต่ใจผมกลับคิดว่าเรื่องนี้ คอสต้า-กาฟราส ทำหนังแนวการเมืองได้ลึกซึ้ง ดีกว่าเรื่อง Z ซึ่งผมคิดว่าเป็นหนังที่มีจุดเด่นอยู่ตรงการให้ข้อมูลทางการเมือง และ Missing ซึ่งเนื้อหาดีแต่ออกจะหวือหวาไปหน่อย ส่วน Hannah K. สะท้อนปัญหายิว –อาหรับได้ลึกซึ้งดีกว่า ซึ่งถ้าจะว่าไปแล้วหนังเรื่องนี้ทำให้ผมหลุดออกมาจากวงล้อมของการโฆษณาชวนเชื่อนิยมยิว อย่างที่คนไทยมักจะเป็นกันด้วยครับ)

จิลล์รับบทเป็นทนายสาวเยอรมันในอิสราเอลที่รับความให้ชาวปาเลสไตน์ และท้ายสุดเธอพบว่าปัญหาที่เธอเผชิญอยู่คือ เรื่องของความฉ้อฉลของกฎหมายกับมนุษยธรรม บุคลิกของเธอเริ่มจากคนที่ไม่ค่อยรู้เรื่องอะไร พัฒนาไปจนกระทั่งกลายเป็นบุคลิกที่เข้มแข็งพอที่จะลุกขึ้นต่อต้านระบบอันฉ้อฉลทั้งระบบ